ماده 17 :

هرگاه درنتیجه فوت شخصی اعم از فوت واقعی یا فرضی اموالی از متوفی باقی بماند به شرح زیرمشمول ‌مالیات ‌است‌:
1 ـ در صورتی که متوفی یا وارث یا هر دو ایرانی مقیم ایران ‌باشند نسبت به سهم‌الارث هریک از وراث از اموال مشمول مالیات ‌بر ارث موضوع ماده 19 این قانون واقع در ایران یا در خارج از ایران‌ پس از کسر مالیات بر ارثی که بابت آن قسمت از اموال واقع در خارج از ایران به دولت محلی که مال در آن واقع گردیده پرداخت ‌شده است به نرخ مذکور در ماده 20 این قانون‌.
2 ـ در صورتی که متوفی و وراث هر دو ایرانی مقیم خارج ازایران باشند سهم‌الارث هریک از وراث از اموال و حقوق مالی ‌متوفی که در ایران موجود است به نرخ مذکور در ماده 20 این قانون ‌و نسبت به آن قسمت که در خارج از ایران وجود دارد پس از کسر مالیات بر ارثی که از آن بابت به دولت محل وقوع مال پرداخت شده ‌است به نرخ بیست و پنج درصد.
3 ـ در مورد اتباع خارجی و سایر موارد نسبت به آن قسمت ازاموال و حقوق مالی متوفی که در ایران موجود است کلاً مشمول ‌مالیات به نرخ مذکور در ماده 20 این قانون برای وراث طبقه دوم‌


ماده 18 :

 وراث از نظر این قانون به سه طبقه تقسیم می‌شوند:
1 ـ وراث طبقه اول که عبارتند از: پدر، مادر، زن‌، شوهر، اولاد و اولاد اولاد.
2 ـ وراث طبقه دوم که عبارتند از: اجداد، برادر، خواهر و اولاد آنها.
3 ـ وراث طبقه سوم که عبارتند از: عمو، عمه‌، دایی‌، خاله و اولاد آنها.


ماده 19 :

 اموال مشمول مالیات بر ارث عبارت است از کلیه ‌ماترک متوفی واقع در ایران یا خارج از ایران اعم از منقول و غیرمنقول و مطالبات قابل وصول و حقوق مالی پس از کسر هزینه کفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی‌.


تبصره : بدهی که متوفی به وراث خود دارد در صورتی که ‌مستند به مدارک قانونی بوده و اصالت آن مورد تأیید هیأت حل ‌اختلاف مالیاتی قرار گیرد قابل کسر از ماترک خواهد بود. در مورد مهریه و نفقه ایام عده تأیید هیأت مذکور لازم نیست و در مورد وراث طبقه دوم و سوم کسر دیون منوط به آن است که متوفی تا تاریخ فوت خود دارای وراث از طبقه ما قبل حسب مورد بوده باشد.


ماده 20 :

نرخ مالیات بر ارث نسبت به سهم‌الارث به شرح زیراست‌ :

ماده 21 :

 اموالی که جزء ماترک متوفی باشد و تا یک سال پس ‌از قطعیت مالیات و غیرقابل رسیدگی بودن پرونده امر در مراجع ‌مالیاتی طبق قوانین یا احکام خاص مالکیت آنها سلب و یا به ‌موجب گواهی سازمان ذی‌ربط بلاعوض در اختیار وزارتخانه‌ها، مؤسسه‌های دولتی‌، شهرداری‌ها، نهادهای انقلاب اسلامی یا شرکت‌هایی که صددرصد (100%) سهام آنها متعلق به دولت باشد قرار گیرد، از شمول مالیات بر ارث خارج و در صورتی که بابت ‌سلب مالکیت عوضی داده شود ارزش آن عوض یا اموال سلب ‌مالکیت شده هر کدام کمتر است جزء اموال مشمول مالیات بر ارث ‌محسوب و در هر حال چنانچه مالیاتی اضافه پرداخت شده باشد مسترد خواهد شد.

حکم این ماده در مواردی که وراث تمام یا قسمتی از اموال را که جزء ماترک باشد به طور رایگان به یکی از اشخاص مذکور در ماده (2) این قانون واگذارکنند نیز جاری است‌.


ماده 22 :

در صورتی که به موجب رأی هیأت حل اختلاف ‌مالیاتی مطالبات متوفی غیرقابل وصول تشخیص داده شود، مطالبات مذکور جزء ماترک منظور نمی‌شود و اگر مالیات آن قبلاً وصول شده باشد مسترد خواهد شد و در صورت وصول احتمالی ‌این‌گونه مطالبات‌ ورثه ملزم به پرداخت مالیات متعلق خواهند بود. در هر صورت وزارت امور اقتصادی و دارایی از نظر تأمین مالیات ‌متعلق می‌تواند به عنوان ثالث در دعوی مربوط شرکت و یا رأساً اقامه ‌دعوی نماید.


ماده 23 :

حذف شد.


ماده 24 :

اموال زیر از شمول مالیات این فصل خارج است‌:
1 ـ وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس‌انداز خدمت و مزایای ‌پایان خدمت‌، مطالبات مربوط به خسارت اخراج‌، بازخرید خدمت‌ و مرخصی استحقاقی استفاده نشده و بیمه‌های اجتماعی و نیز وجوه پرداختی توسط مؤسسات بیمه یا بیمه‌گزار و یا کارفرما ازقبیل بیمه عمر، خسارت فوت و همچنین دیه و مانند آنها حسب ‌مورد که یک جا و یا به طور مستمر به ورثة متوفی پرداخت می‌گردد.
2 ـ اموال منقول متعلق به مشمولین بند 4 ماده 39 قرارداد وین ‌مورخ فروردین 1340 و ماده (51) قرارداد وین مورخ اردیبهشت ماه 1342‌و بند (4) ماده (38) قرارداد وین مورخ اسفند ماه 1353 با رعایت ‌شرایط مقرر در قرارداد مزبور با شرط معامله متقابل‌.
3 ـ اموالی که برای سازمانها و مؤسسه‌های مذکور در ماده (2) این قانون مورد وقف یا نذر یا حبس واقع گردد به شرط تأیید سازمانها و مؤسسه‌های مذکور.
4 ـ هشتاد درصد (80%) اوراق مشارکت و سپرده‌های متوفی نزد بانک‌های ایرانی و شعب آنها در خارج از کشور و مؤسسه‌های ‌اعتباری غیر بانکی مجاز؛ همچنین پنجاه درصد (50%) ارزش سهام ‌متوفی در شرکت‌هایی که سهام آنها طبق قانون مربوط در بورس ‌پذیرفته شده باشد و چهل درصد (40%) ارزش سهام یا سهم الشرکه ‌متوفی در سایر شرکت‌ها و نیز چهل درصد (40%) ارزش خالص ‌دارایی متوفی در واحدهای تولیدی‌، صنعتی‌، معدنی و کشاورزی‌.


ماده 25 :

وراث طبقات اول و دوم نسبت به اموال شهدای ‌انقلاب اسلامی مشمول مالیات بر ارث موضوع این فصل نخواهند بود.
احراز شهادت برای استفاده از مقررات این ماده منوط به تأیید یکی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و یا بنیاد شهید انقلاب اسلامی حسب مورد می‌باشد.


ماده 26 :

وراث (منفرداً یا مجتمعاً) یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آنها مکلف اند ظرف شش ماه از تاریخ فوت متوفی ‌اظهارنامه‌ای روی نمونه مخصوصی که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می‌شود حاوی کلیه اقلام ماترک با تعیین ‌بهای زمان فوت و تصریح مطالبات و بدهی‌هایی که طبق مقررات ‌این فصل قابل احتساب هستند به ضمیمة مدارک زیر به اداره امور مالیاتی صلاحیتدار تسلیم و رسید دریافت دارند.
1 ـ رونوشت یا تصویر گواهی شده اسناد مربوط به بدهی و مطالبات متوفی‌.
2 ـ رونوشت یا تصویر گواهی شده کلیه اوراقی که مثبت حق ‌مالکیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی است‌.
3 ـ در صورتی که اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی داده ‌شود رونوشت یا تصویرگواهی ‌شده وکالت نامه یا قیم‌نامه‌.
4 ـ رونوشت یا تصویر گواهی شده آخرین وصیت‌نامه متوفی ‌اگر وصیت‌نامه موجود باشد.


تبصره : تسلیم اظهارنامه با مشخصات مذکور از طرف یکی از وراث‌، سالب تکلیف سایر ورثه می‌گردد.


ماده 27 :

اداره امور مالیاتی صلاحیتدار در مورد ارث‌، اداره امور مالیاتی است که آخرین اقامتگاه قانونی ‌متوفی در محدوده آن واقع بوده است ‌و اگر متوفی در ایران مقیم نبوده، اداره امور مالیاتی مربوط در تهران خواهد بود.


تبصره : اقامت از نظر این قانون تابع تعاریف مقرر در قانون ‌مدنی می‌باشد.


ماده 28 :

مشمولین مالیات بر ارث مکلف اند مالیات متعلق را بر اساس اظهارنامه تا سه ماه پس از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه ‌به رسم علی‌الحساب پرداخت و رسید دریافت دارند.


تبصره : اداره امور مالیاتی مربوط مکلف است پس از رسیدگی و قطعی شدن مالیات و پرداخت آن مفاصاحساب مالیاتی ‌را حداکثر ظرف مهلت یک هفته طبق مقررات این قانون صادر و به ‌ذینفع تسلیم نماید.


ماده 29 :

سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است به منظور اجرای صحیح مقررات مالیات بر ارث، دفتر مرکزی ارث را در تهران‌ تشکیل دهد. ادارات امور مالیاتی مکلف اند اظهارنامه‌های دریافتی راظرف مدت یک هفته پس از دریافت به دفتر مذکور ارسال نمایند. دفتر مرکزی ارث اظهارنامه‌های واصله را ثبت و ممهور و ظرف یک ‌ماه جهت اقدامات قانونی بعدی به اداره امور مالیاتی مربوط اعاده خواهد نمود.
در صورتی که برای یک متوفی اظهارنامه‌های متعددی واصل‌شده باشد، دفتر مرکزی ارث اظهارنامه‌های مذکور را به اداره امور مالیاتی‌که اولین اظهارنامه را به دفتر مزبور فرستاده است ارسال و مراتب رابه سایر ادارات امور مالیاتی ذیربط اعلام خواهد نمود.


ماده 30 :

 اداره امور مالیاتی مربوط مکلف است اظهارنامه ‌مؤدیان را طبق مقررات این فصل رسیدگی و ارزش اموال را تشخیص و به شرح زیر عمل کند:
الف ـ در صورتی که جمع ارزش اموال مشمول مالیات اظهارشده در اظهارنامه با ارزش تعیین شده همان اموال توسط اداره امورمالیاتی بیش از پانزده درصد اختلاف نداشته باشد، اظهارنامه را قطعی تلقی و مراتب را ظرف شش ماه به مؤدی ابلاغ نماید.
ب ـ در صورتی که اختلاف بیش از پانزده درصد باشد و همچنین در مواردی که وراث یا نماینده قانونی آنها و سایرکسانی که ‌طبق مقررات این قانون مکلف به دادن اظهارنامه هستند از تسلیم ‌اظهارنامه خودداری کنند یا در اظهارنامه قسمتی از اموال را ذکر ننمایند مالیات متعلق را برطبق مقررات این قانون تشخیص و به ‌مؤدی ابلاغ کند.


تبصره : هرگاه وراث ظرف یک ماه از تاریخ اخطار کتبی اداره ‌امور مالیاتی از ارائه اموال به منظور ارزیابی خودداری نمایند ادارة ‌امور مالیاتی نسبت به تعیین بهای اموال رأساً اقدام خواهد نمود.


ماده 31 :

 اداره امور مالیاتی مکلف است پس از تسلیم اظهارنامه از طرف وراث یا نماینده قانونی آنها در صورت درخواست کتبی ظرف ‌یک هفته گواهی‌نامه متضمن رونوشت مصدق ریز ماترک را که دراظهارنامه نوشته شده صادر و به مؤدی تسلیم نماید. این گواهی‌نامه ‌فقط از نظر صدور برگ حصر وراثت معتبر است‌. رسیدگی به‌تقاضای حصر وراثت در دادگاهها موکول به ارائه گواهی‌نامه مذکور در این ماده خواهد بود و مدیران دفتر دادگاه‌های صادرکننده تصدیق‌حصر وراثت موظفند رونوشت گواهی شده آن را ظرف پانزده روز ازتاریخ صدور به اداره امورمالیاتی محل بفرستند.


ماده 32 :

مأخذ ارزیابی املاک اعم از عرصه یا اعیان، ارزش ‌معاملاتی ملک با رعایت تبصره (1) ماده (59) این قانون در زمان‌فوت بوده و مأخذ ارزیابی سایر اموال و حقوق مالی متوفی، ارزش ‌آنها در تاریخ فوت خواهد بود.


تبصره 1 : اثاث البیت محل سکونت از نظر مالیاتی جزء ماترک متوفی محسوب نخواهد شد.
تبصره 2 : در مورد ساختمان‌هایی که باتوجه به نوع مصالح یا طرز معماری خاص دارای ارزش فوق العاده هستند ارزش معاملاتی ‌اعیانی ملاک نبوده و اداره امور مالیاتی مکلف است در این مورد و همچنین در ارزیابی جواهر و اشیای نفیس از نظر کارشناس یا کارشناسان و متخصص یا متخصصین ذیربط استفاده کند.
تبصره 3 : در مواردی که منفعت مال‌، مورد وصیت یا نذر واقع می‌شود و همچنین در حبس چنانچه پس از انقضای مدت، ا‌صل مال عاید وراث شود ارزش مال مورد وصیت و نذر و حبس، به ‌تاریخ حین‌الفوت مورث با رعایت مسلوب ‌المنفعه بودن آن تقویم و به سهم‌الارث وراثی که مال عاید آنها می‌شود اضافه و مشمول ‌مالیات برارث خواهد بود.
تبصره 4 : حقوق ناشی از عقود اجاره به شرط تملیک با بانکها نسبت به عرصه و اعیان املاک براساس ارزش معاملاتی‌حین ‌الفوت متوفی محاسبه خواهد شد.


ماده 33 :

مأموران کنسولی ایران در خارج از کشور موظف اند ظرف سه ماه از تاریخ اطلاع از وقوع فوت اتباع ایرانی‌ مراتب را ضمن ارسال کلیه اطلاعات در مورد ماترک آنان اعم از منقول یا غیرمنقول واقع در کشور محل مأموریت خود، با تعیین مشخصات و ارزش آنها، از طریق وزارت امور خارجه به وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام نمایند.


تبصره : آیین‌نامه اجرایی این ماده ظرف شش ماه از تاریخ ‌تصویب این قانون توسط وزارتخانه‌های امور اقتصادی و دارایی و امور خارجه تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.


ماده 34 :

بانکها و شرکتها و مؤسسات و اشخاصی که ‌اموالی از متوفی نزد خود دارند مکلف اند ظرف یک ماه از تاریخ اطلاع ‌از فوت صورت آن اموال اعم از وجوه نقد یا سفته یا جواهر و نیز مقدار سهام یا سهم‌الشرکه متوفی را تنظیم و به اداره امور مالیاتی محل‌تسلیم نمایند، و همچنین موظف اند در صورت مراجعه اداره امور مالیاتی‌، دفاتر و اسناد مورد نیاز را برای رسیدگی در اختیار آنها بگذارند.


ماده 35 :

ادارات ثبت اسناد و املاک موقعی که مال غیرمنقول ‌را به اسم وراث یا موصی له ثبت می‌نمایند، همچنین کلیه دفاتراسناد رسمی در موقعی که می‌خواهند تقسیم‌نامه یا هر نوع معامله ‌وراث راجع به ماترک را ثبت کنند، باید گواهی‌نامه اداره امور مالیاتی‌ صلاحیتدار را مبنی بر عدم شمول مالیات یا این که مالیات متعلق‌کلاً پرداخت یا ترتیب یا تضمین لازم برای پرداخت آن داده شده ‌است مطالبه نمایند و قبل از ارائه این گواهی‌نامه مجاز به ثبت ‌نیستند.


ماده 36 :

ادارات ثبت اسناد و املاک موقعی که مال غیرمنقول ‌را به اسم وراث یا موصی له ثبت می‌نمایند، همچنین کلیه دفاتراسناد رسمی در موقعی که می‌خواهند تقسیم‌نامه یا هر نوع معامله ‌وراث راجع به ماترک را ثبت کنند، باید گواهی‌نامه اداره امور مالیاتی‌ صلاحیتدار را مبنی بر عدم شمول مالیات یا این که مالیات متعلق‌کلاً پرداخت یا ترتیب یا تضمین لازم برای پرداخت آن داده شده ‌است مطالبه نمایند و قبل از ارائه این گواهی‌نامه مجاز به ثبت ‌نیستند.


ماده 37 :

در صورتی که به موجب احکام دادگاهها براساس‌ حقوق مالی متوفی مالی به ورثه برسد، مدیران دفتر دادگاه‌ها مکلف اند رونوشت حکم را به اداره امور مالیاتی مربوط ارسال دارند تا درصورتی که قبلاً مالیات آن وصول نشده باشد اقدام به مطالبه مالیات‌گردد. این حکم در مواردی که اسناد و مدارک تازه‌ای مربوط به دارایی ‌متوفی به دست آید نیز جاری خواهد بود. در صورتی که پس ازقطعیت مالیات اسناد و مدارک تازه‌ای مربوط به بدهی متوفی یا عدم تعلق دارایی به وی ارائه گردد و در محاسبه مالیات مؤثر باشد پرونده امر جهت صدور رأی مقتضی به هیأت حل اختلاف مالیاتی ‌ارسال و طبق رأی هیأت‌، اقدام خواهد شد.


ماده 38 :

اموالی که به موجب وقف یا حبس یا نذر یا وصیت ‌منتقل می‌شود، درصورتی که از موارد معافیت مذکور در بند 3 ماده 24 ‌این قانون نباشد و یا مشمول مقررات فصل مالیات بر درآمد اتفاقی نگردد، به شرح زیر مشمول مالیات است‌:
الف ـ در مورد وقف و حبس‌، منافع مال هر سال مشمول ‌مالیات به نرخ مقرر در ماده 131 این قانون خواهد بود.
ب ـ در نذر و وصیت چنانچه منافع مورد نذر و وصیت باشد، به‌ شرح بند الف فوق و درصورتی که عین مال مورد نذر و وصیت ‌باشد، ارزش مال طبق مقررات این فصل تعیین و یک جا به نرخ مقرر برای وراث طبقة دوم مشمول مالیات خواهد بود.


تبصره 1 : مال مورد وصیت وقتی مشمول مالیات خواهد بودکه وصیت با فوت موصی قطعی شده باشد.
تبصره 2 : اداره امور مالیاتی صلاحیت دار در مورد وقف و حبس و نذر و وصیت اداره امور مالیاتی است که محل اقامت متولی یا حبس و نذرکننده یا موصی در محدوده آن واقع است و در صورتی که افراد مذکور مقیم ایران نباشند اداره امور مالیاتی مربوط در تهران خواهد بود.
تبصره 3 : دفاتر اسناد رسمی و ادارات ثبت اسناد و محاکم ‌دادگستری و سازمان حج و اوقاف و امور خیریه و اداره سرپرستی ‌صغار و محجورین و همچنین بانکها و سایر مؤسسات‌ مجاز نخواهند بود به مفاد وصیت ‌نامه‌ای ترتیب اثر دهند مگر این که ‌گواهی‌نامه اداره امور مالیاتی مبنی بر اینکه وصیت‌نامه مذکور از طرف ‌وصی یا وراث به اداره امور‌مالیاتی ‌صلاحیت دار تسلیم ‌شده ‌است‌ ارائه ‌گردد.


ماده 40 :

در صورتی که مشمولان مالیات این فصل قادر به ‌پرداخت تمام یا قسمتی از مالیات خود نباشند سازمان امور مالیاتی کشور می‌تواند با اخذ تضمین معتبر قرار تقسیط آن را تا مدت سه سال از تاریخ قطعی شدن مالیات متعلق بدهد و در صورتی که دادن تضمین و تقسیط برای وراث مقدور نباشد می‌توانند طبق ماده 41 این قانون عمل کنند.


ماده 39 :

در مورد وقف‌، متولی و در مورد حبس و نذر، حبس‌ و نذرکننده و در مورد وصیت‌، وصی مکلف اند حداکثر ظرف سه ماه ازتاریخ وقوع عقد یا فوت موصی، حسب مورد، اظهارنامه‌ای روی ‌نمونه‌ای که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می‌شود حاوی مشخصات و ارزش مال مورد وقف یا حبس یا نذر یا وصیت ‌به انضمام اسناد مربوطه به اداره امور مالیاتی صلاحیت دار تسلیم و رسید دریافت دارند و همچنین در صورتی که مورد از مصادیق بند الف ‌ماده 38 این قانون باشد، مالیات منافع هر سال را تا آخر تیر ماه سال ‌بعد و چنانچه مورد از مصادیق قسمت اخیر بند ب ماده مزبور باشد، مالیات متعلق را حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ انقضای مهلت تسلیم ‌اظهارنامه پرداخت کنند و یا از تسهیلات مذکور در مواد 40 و 41 این قانون استفاده نمایند.


تبصره : در مواردی که موضوع وقف یا حبس یا نذر یا وصیت ‌از مصادیق بند 3 ماده 24 این قانون و یا مشمول مقررات فصل ‌مالیات بر درآمد اتفاقی باشد متولی‌، یا حبس و نذرکننده‌، یا وصی، ‌حسب مورد، مکلف اند مشخصات اموال مورد وقف یا حبس یا نذر یا وصیت و مشخصات ذینفع را روی نمونه‌ای که از طرف وزارت اموراقتصادی و دارایی تهیه می‌شود درج و حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ ‌وقوع عقد یا فوت موصی به اداره امور مالیاتی صلاحیت دار تسلیم و رسید دریافت دارند.


ماده 41 :

سازمان امور مالیاتی کشور می‌تواند درصورتی که ‌جزء ماترک‌، وجوه نقد موجود نباشد به تقاضای کتبی وراث‌ معادل ‌مالیات متعلق‌، مالی را اعم از منقول یا غیرمنقول از ماترک با توافق ‌وراث انتخاب و به قیمتی که مبنای محاسبه مالیات بر ارث قرارگرفته است به جای مالیات قبول کند.


تبصره : در صورتی که در اجرای این ماده مالی به جای مالیات‌ قبول شود، انتقال آن به وزارت امور اقتصادی و دارایی مشمول هیچ ‌گونه مالیاتی نخواهد بود.


ماده 42 :

درصورتی که جزء ماترک متوفی کارخانه یا کارگاه ‌تولیدی یا واحدهای کشاورزی باشد و ارزش سایر اموال متوفی ‌تکافوی مالیات ارث متعلق به ماترک را نکند، پس از وصول مالیات ‌از محل سایر اموال نسبت به مازاد مالیات و همچنین در مواردی که ماترک منحصر به کارخانه یا کارگاه تولیدی یا واحدهای کشاورزی باشد سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است درصورت تقاضای وراث با تقسیط ‌مالیات در مدت مناسبی موافقت نماید.


ماده 43 :

درصورتی که بانکها و شرکت‌ها و مؤسسات و اشخاصی که مالی از متوفی نزد خود دارند از اجرای مواد 34 و 36 این قانون تخلف نمایند، علاوه بر این که تا معادل ارزش مالی که نزد آنها بوده با وراث نسبت به پرداخت مالیات و جرایم متعلق‌مسئولیت تضامنی دارند، مشمول جریمه‌ای معادل پنج درصد قیمت مال نیز خواهند بود. در مورد بانکها و شرکتهای دولتی و مؤسسات دولتی‌، متخلف و شرکاء و معاونان وی در تخلف نیز مسئولیت تضامنی خواهند داشت‌.